Skip to content

Blog van klimaat dokter Bram

Tijd voor Groene Verandering

Het is één van de meest besproken maatschappelijke dossiers van de afgelopen jaren: de verandering van ons klimaat en de negatieve effecten ervan op onze planeet. Ook in Nederland is het een thema wat steeds nadrukkelijker in het maatschappelijke debat naar voren komt, al is het maar vanwege andere (financiële) belangen. Het meest bekende en recente voorbeeld hierbij is de energiecrisis. Dat klimaatverandering internationaal als een groot probleem wordt gezien, bleek uit het welbekende Parijs-akkoord, getekend in 2015. Toch heeft de Nederlandse staat moeite om zich aan de afspraken en doelen te houden, waardoor onder een deel van het Nederlandse volk sterke scepsis is ontstaan in hoeverre de staat het probleem serieus neemt. In 2020 werd de staat zelfs teruggefloten in het tevens bekende Urgenda-vonnis, welke de staat verplichte om nog in hetzelfde jaar de CO2-uitstoot met de afgesproken 25% terug te dringen. Ondertussen deden burgerinitiatieven als Extinction Rebellion hun intrede in het maatschappelijke toneel, waar doormiddel van ‘burgerlijke ongehoorzaamheid’ aandacht werd gevraagd voor de opwarming van de aarde. Ook binnen de verschillende sectoren van de samenleving ontstonden er initiatieven om aan de slag te gaan met verduurzaming. Zo kwam in 2015 het opgerichte Milieu Platform Zorg (MPZ) met een aanzet om de zorg gezamenlijk groener te maken. Dit resulteerde in de eerste Green Deal, waarbij ruim 100 zorgorganisaties waren aangesloten en vrijblijvend verklaarden hun ecologische voetafdruk te verkleinen. Eind 2022 zijn de handtekeningen gezet onder inmiddels de Green Deal 3.0, waarin de stap naar concrete doelen en afspraken wordt gezet. Ook Actiz, de branchevereniging van de ouderenzorg, heeft in september 2022 een publicatie naar buiten heeft gebracht over dit thema. Dat de transitie naar duurzame zorg niet enkel de verantwoordelijkheid is van de zorgorganisaties, maar ook van de individuele zorgverlener, blijkt wel uit de recent toegevoegde regel aan de gedragscode voor artsen van de KNMG: “Als arts ben je je bewust van de relatie tussen gezondheid, klimaat en milieu. Je zet je in voor een duurzame zorgsector en gezonde leefwereld.”

Ook onder Specialisten Ouderengeneeskunde wordt duurzaamheid als belangrijk thema beschouwd. Uit een enquête van Verenso, de vereniging van specialisten ouderengeneeskunde, kwam naar voren dat 78% van de respondenten duurzaamheid in de ouderenzorg een belangrijk thema vindt én er zelf meer mee zou willen doen7. Het is echter niet bekend welke behoeftes er liggen bij de specialisten om daadwerkelijk tot actie over te gaan. Uit persoonlijke ervaring hoor ik onder collega’s vaker terug dat ze wel graag willen investeren in duurzame zorg, maar niet goed weten hoe. Uit de evaluatie van de Green Deal 2.0 onder zorginstellingen uit alle sectoren kwam als één van de bevindingen naar voren dat er nog veel behoefte bestaat naar “(..) kennis en informatie over innovaties en het aanbieden van in de praktijk toepasbare tools.

Verduurzaming is nog steeds een relatief nieuw en onbekend terrein voor veel organisaties en ze zijn vaak nog steeds zoekende naar inzichten, kennis en expertise om hun duurzaamheidsbeleid goed vorm te geven en te implementeren.”

Om een groene gedragsverandering te stimuleren is het zinvol om te onderzoeken welke factoren hierbij bevorderend, maar ook belemmerend werken. In het kader van een wetenschappelijke opdracht vanuit mijn opleiding tot specialist ouderengeneeskunde ga ik mij hierin verdiepen door in gesprek te gaan met zorgbestuurders, zorginnovators en uiteraard specialisten ouderengeneeskunde met én zonder affiniteit met duurzaamheid. In deze blogreeks zal ik verslag doen van deze gesprekken, waarbij ik hoop dat ze jou als lezer zullen inspireren om ook aan de slag te gaan met groene verandering!