De Nederlandse zorgsector is verantwoordelijk voor 7% van de nationale uitstoot van broeikasgassen en voor 13% van het grondstoffenverbruik. Deze cijfers komen uit een rapport dat het RIVM eind 2022 uitbracht in opdracht van het Ministerie van VWS. Voor het eerst werd de voetafdruk van de gehele zorgsector in kaart gebracht. Het rapport beschrijft: *uitstoot broeikasgassen *gebruik zoetwater *grondstofgebruik *landgebruik en *totale afvalproductie.
Effecten van zowel het primaire proces (directe effecten) als de schade veroorzaakt door productie en afval van goederen en diensten (indirecte effecten) zijn bij elkaar opgeteld. (Zie afbeelding). Ook gaat het om uitstoot in Nederland én in het buitenland .
Afbeelding uit het RIVM rapport ‘Het effect van de Nederlandse zorg op het milieu’. De directe effecten komen voort uit zorgactiviteiten, zoals uitlaatgassen van ambulances. Indirecte effecten treden op in de keten van productie tot verwijdering van goederen en diensten.
Onderzoeksmethode
Het samenvatten van de onderzoeksmethode valt niet mee als je enkel geneeskunde en opleiding tot specialist ouderengeneeskunde hebt gevolgd. Maar hierbij toch een poging:
Er zijn zogenaamde input-output analyses gedaan door zorggebruikcijfers van het CBS te combineren met cijfers uit Exiobase, een database met gegevens over mondiale handelsstromen en de milieu-effecten daarvan. Vervolgens zijn die uitkomsten aangescherpt met behulp van zogenaamde levenscyclusanalyses van zorgzaken met veel impact, namelijk *dosisinhalatoren, *anesthesiegassen en *reisbewegingen van werknemers, patiënten en bezoekers.
Gezondheidsbevordering
Het RIVM onderzocht ook hoe een gezondheidsbevorderende omgeving gecreëerd kan worden. De resultaten van een literatuurstudie staan in ‘Wat werkt dossiers’ met thema’s natuur, architectuur en voeding. Daarnaast heeft het RIVM praktijkvoorbeelden verzameld.
Opmerkelijk:
- 40 procent van de broeikasgasuitstoot komt door de productie van chemische producten (waaronder medicijnen en producten als zeep en oplosmiddelen).
- ’Chemische producten’ zijn de grootste vervuilers binnen de zorgsector. Daarna komt ‘voeding’.
- Veel van de milieuvoetafdruk vindt zich buiten Nederland plaats. Het grondstofverbruik vindt bijvoorbeeld vooral in Azië plaats.
- Dosisaerosolen bevatten sterke broeikasgassen, die verantwoordelijk zijn voor circa een half procent van de totale uitstoot van broeikasgassen door de Nederlandse zorg
- Het is wetenschappelijk bewezen: Planten dragen bij aan stressreductie en positieve emoties.
Afbeelding uit het RIVM rapport ‘Het effect van de Nederlandse zorg op het milieu’. De Nederlandse zorgsector is verantwoordelijk voor 7% van de nationale uitstoot van broeikasgassen, ofwel 7% van de klimaatverandering. Voor de 5 verschillende ‘voetafdruk’categorieën is in beeld gebracht in welke verhouding de impactcategorieen bijdragen. Bijvoorbeeld: in de voetafdruk-categorie Waterverbruik zijn chemische producten voor 60% verantwoordelijk, voeding voor 24%, ‘anders’ (o.a. reisbewegingen) voor 15% en elektriciteit/warmte voor 1% .
NB kan ook figuur 2 blz 100 Groene Planeet, Groene zorg, zonder vermelding van welke scope.
